غياث الدين بن همام الدين حسينى ( خواند مير )

56

مآثر الملوك ( به ضميمه خاتمه خلاصة الأخبار وقانون همايونى ) ( فارسى )

بقراط طبيب « 1 » در علم طب نسخ بسيار تأليف فرموده به افادهء اين علم شريف اجانب و اباعد را ممنون گردانيد چه قبل از وى اطبا به تعليم بيگانگان و غربا اشتغال مىنمودند و حالا از مؤلفات وى فصول در ميان طبيبان متداول و مشهور است و كلمات حكمت آيات آن كتاب افادت مآب در السنه و افواه مذكور است . از سخنان بقراط است كه صداقت و دوستى ميان دو عاقل به‌سبب مشاكلت عقل واقع شود و به دوام و ثبات اتصال داشته باشد و در ميان دو احمق هرگز محبت پايدار نماند به جهت آن كه مقتضيات عقل همه بريك ترتيب و نسق است و آراى ارباب جهل البته مخالف يكديگر باشد و دو جاهل هرگز بر يك امر اتفاق ننمايند مگر به ندرت . بقراطيس « 2 » به قول صاحب گزيده شاگرد بقراط است . از كلمات او است كه : علوم شريفه در دل قرار نگيرد تا نيت اعمال خسيسه از آنجا بيرون برود . بيت تا خانهء دل خالى از اغيار نيابى * بام و در اين خانه پر از يار نيابى بليناس « 3 » در تاريخ گزيده به اين عبارت مسطور است كه بليناس شاگرد ارسطو بود . منارهء اسكندريه كه هرچه در ملك فرنگ مىرفت در او پيدا بود او ساخت و اين سخن با روايت [ تاريخ ] جعفرى كه در اثناى ذكر اسكندر سمت گزارش يافت فى الجمله مخالفتى دارد و العلم عند اللّه تعالى .

--> ( 1 ) . مج : « بقراط حكيم » . يعنى Hippocrate پرآوازه‌ترين پزشك روزگار باستان كه در حدود 460 قبل از ميلاد زاده شد ( ن ) . ( 2 ) . ظاهرا مراد هيپارك Hipparque است ستاره‌شناس نامور روزگار باستان متولد در نيقيه Nicee ( قرن دوم قبل از ميلاد ) ( ن ) . ( 3 ) . Pline le Ancient اقدم طبيعى دانان روم باستان و مؤلف تاريخ طبيعى در 37 جلد كه در آتش‌فشان وزو در 79 ميلادى جان خود را از دست داد ( ن ) .